به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی آوای هیرمند به نقل از «عصرهامون»، مصرف دخانیات سالهاست بهعنوان یکی از جدیترین تهدیدات سلامت عمومی شناخته میشود؛ تهدیدی که پیامدهای آن تنها به آسیبهای جسمی محدود نمیشود و ابعاد ژنتیکی و روانی عمیقی را نیز در بر میگیرد.
از تخریب تدریجی DNA و افزایش خطر ابتلا به انواع سرطانها گرفته تا ارتباط تنگاتنگ با اختلالات اعصاب و روان، دخانیات میتوانند زنجیرهای از آسیبهای پنهان و آشکار را در بدن و ذهن انسان ایجاد کنند.
دخانیات؛ زخمی پنهان بر تن و روان جامعه
علیرضا شیبک کارشناس بیماریها شبکه بهداشت و درمان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: نیکوتین بهطور مستقیم باعث تخریب DNA نمیشود، اما با ایجاد استرس اکسیداتیو، افزایش التهاب و ایجاد اختلال در سیستمهای ترمیم DNA، زمینه بروز آسیبهای ژنتیکی و جهشهای سلولی را فراهم میکند. این شرایط میتواند سلولها را در مسیر تغییرات غیرطبیعی قرار دهد.
وی ادامه داد: دود سیگار و قلیان حاوی صدها ماده سرطانزا از جمله بنزن، نیتروزآمینها و فلزات سنگین است. این ترکیبات شیمیایی میتوانند به DNA متصل شوند و با ایجاد جهش، عملکرد طبیعی ژنها را مختل کنند. در صورتی که این جهشها در ژنهای تنظیمکننده رشد و تقسیم سلولی رخ دهند، احتمال بروز سرطان افزایش مییابد.
شیبک گفت: بخشی از آسیبهای واردشده به DNA توسط سیستمهای ترمیمی بدن قابل جبران است، اما مصرف مداوم دخانیات باعث میشود سرعت ایجاد آسیب از توان ترمیم سلولی پیشی بگیرد. در چنین شرایطی، بخشی از تغییرات ژنتیکی بهصورت دائمی در سلولها باقی میمانند.
کارشناس بیماریها شبکه بهداشت و درمان تصریح کرد: بافتها و اندامهای مختلفی در برابر دود دخانیات آسیبپذیر هستند. ریهها، دهان، گلو، مری، مثانه، لوزالمعده، معده، کلیهها و حتی پوست از جمله بخشهایی هستند که بیشترین آسیب را متحمل میشوند، زیرا مواد شیمیایی دخانیات از طریق تنفس و جریان خون در سراسر بدن توزیع میشوند.
وی افزود: مصرف کوتاهمدت یا محدود سیگار و قلیان نیز میتواند باعث ایجاد آسیب اولیه به DNA شود و خطر ابتلا به سرطان را نسبت به افراد غیرمصرفکننده افزایش دهد. با این حال، تداوم مصرف، شدت و احتمال بروز این خطرات را بهمراتب بیشتر میکند.
شیبک ادامه داد: علاوه بر نیکوتین، ترکیبات سمی دیگری مانند قطران، مونوکسیدکربن، نیتروزآمینها، رادیکالهای آزاد و فلزات سنگین در دخانیات وجود دارند که با ایجاد استرس اکسیداتیو، التهاب مزمن و اختلال در تقسیم سلولی، احتمال جهش ژنتیکی و بروز سرطان را افزایش میدهند.
کارشناس بیماریها شبکه بهداشت و درمان شهرستان هامون گفت: ترک کامل دخانیات مؤثرترین راه برای پیشگیری از این آسیبهااست. استفاده از روشهای درمانی جایگزین نیکوتین، مراجعه به پزشک، فعالیت بدنی منظم، تغذیه غنی از آنتیاکسیدانها، پرهیز از دود دستدوم و انجام چکاپهای دورهای میتواند به کاهش خطرات ناشی از مصرف دخانیات کمک کند.
