هما شاهکرم در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «آوایهیرمند» با تأکید بر نقش محوری خانواده در پیشگیری از اعتیاد بیان کرد: نوجوانی دورهای حساس و همراه با تغییرات روانی و هویتی است که در آن نوجوانان بیش از گذشته به دنبال استقلال، هویتیابی و پذیرش از سوی همسالان هستند.
وی افزود: کنجکاوی یکی از ویژگیهای طبیعی دوران نوجوانی است و در کنار تأثیرپذیری از گروه همسالان میتواند زمینه گرایش برخی نوجوانان به مصرف سیگار و سایر مواد را فراهم کند.
شاهکرم عنوان کرد: با وجود اینکه بسیاری از نوجوانان در معرض چنین کنجکاویهایی قرار میگیرند، همه آنان به سمت مصرف دخانیات یا مواد نمیروند و یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده در این زمینه، شیوه فرزندپروری و کیفیت روابط خانوادگی است.
وی ادامه داد: خانواده حتی بیش از مدرسه در پیشگیری از اعتیاد نقش دارد؛ والدینی که در عین تعیین حدود و قوانین مناسب، رابطهای صمیمانه و مبتنی بر اعتماد با فرزند خود برقرار میکنند، زمینه گفتوگوی امن را برای نوجوان فراهم میسازند.
این روانشناس بالینی تصریح کرد: نوجوانی که احساس کند والدینش به حرفهای او گوش میدهند و دغدغهها و احساساتش برای آنان اهمیت دارد، در مواجهه با موقعیتهای پرخطر یا کنجکاویهای مربوط به مصرف مواد، بیشتر به سمت مشورت و دریافت کمک از خانواده سوق پیدا میکند.
دخانیات؛ انتخابی پرخطر در دوران کنجکاوی نوجوانی
وی با اشاره به دلایل گرایش افراد به دخانیات گفت: مصرف سیگار و سایر دخانیات در کوتاهمدت میتواند احساس لذت، آرامش یا کاهش اضطراب ایجاد کند، اما اگر نوجوان مهارت مدیریت هیجانها و اضطراب را آموخته باشد، کمتر به چنین راهکارهای ناسالمی روی میآورد.
شاهکرم خاطرنشان کرد: خانه نباید تنها مکانی برای غذا خوردن و خوابیدن باشد، بلکه باید به یک پایگاه امن عاطفی تبدیل شود؛ جایی که اعضای خانواده بدون ترس از قضاوت یا سرزنش بتوانند مشکلات، نگرانیها و حتی اشتباهات خود را مطرح کنند.
وی تأکید کرد: ایجاد احساس تعلق، حمایت عاطفی و آموزش مهارتهای مقابله با استرس و هیجانهای منفی، احتمال گرایش نوجوانان به رفتارهای آسیبرسان از جمله مصرف دخانیات و مواد مخدر را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
استادیار گروه روانشناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان گفت: هرچه فضای خانواده امنتر، حمایتگرتر و مبتنی بر گفتگوی مؤثر باشد، احتمال انتخاب راهکارهای سالم برای حل مشکلات در نوجوانان افزایش یافته و خطر ابتلا به اعتیاد و سایر رفتارهای پرخطر کاهش مییابد.
تأکید بر ایجاد فضای امن خانوادگی برای کاهش آسیبهای اجتماعی
وی با بیان اینکه اعتیاد اغلب به عنوان راهکاری ناسالم برای فرار از هیجانهای منفی مورد استفاده قرار میگیرد، گفت: نوجوانانی که در محیطی امن و حمایتگر رشد میکنند، کمتر در معرض گرایش به مصرف دخانیات و مواد مخدر قرار میگیرند.
شاهکرم اظهار کرد: زمانی که نوجوان در خانواده احساس امنیت روانی داشته باشد و بداند که والدین بدون قضاوت به صحبتهای او گوش میدهند، در مواجهه با مشکلات و فشارهای روانی ترجیح میدهد از حمایت خانواده کمک بگیرد تا اینکه به رفتارهای پرخطر روی آورد.
وی افزود: آموزش مهارتهای مدیریت اضطراب، کنترل هیجانها و حل مسئله از سوی والدین نقش مهمی در پیشگیری از اعتیاد دارد، زیرا نوجوان میآموزد برای مواجهه با چالشهای زندگی از راهکارهای سالم و مؤثر استفاده کند.
استادیار گروه روانشناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان خاطرنشان کرد: بسیاری از رفتارهای پرخطر زمانی شکل میگیرند که فرد احساس تنهایی، نادیده گرفته شدن یا ناتوانی در بیان مشکلات خود را داشته باشد؛ در حالی که وجود روابط عاطفی مستحکم در خانواده میتواند به عنوان یک عامل محافظتکننده عمل کند.
وی با تأکید بر اهمیت نقش والدین در دوران نوجوانی تصریح کرد: والدین باید در کنار حفظ اقتدار و تعیین حدود مشخص، رابطهای مبتنی بر احترام، اعتماد و دوستی با فرزندان خود برقرار کنند تا نوجوان بتواند در شرایط دشوار به خانواده به عنوان نخستین منبع حمایت و راهنمایی مراجعه کند.
شاهکرم ادامه داد: احساس تعلق به خانواده و برخورداری از یک تکیهگاه عاطفی مطمئن، احتمال گرایش نوجوانان به مصرف سیگار، مواد مخدر و سایر رفتارهای خودآسیبرسان را کاهش میدهد و زمینه رشد سالم روانی و اجتماعی آنان را فراهم میکند.
وی در پایان تأکید کرد: پیشگیری از اعتیاد از سالهای ابتدایی زندگی و در بستر خانواده آغاز میشود و هرچه روابط خانوادگی گرمتر، صمیمانهتر و مبتنی بر گفتگو باشد، احتمال بروز آسیبهای اجتماعی در نوجوانان کاهش خواهد یافت.این بخش بهعنوان ادامه خبر قبلی تنظیم شده و لحن و ساختار خبری آن حفظ شده است.
انتهای خبر/
