به گزارش پایگاه خبری تحلیلی آوایهیرمند به نقل از «عصرهامون»، شهرستان هیرمند به دلیل همجواری با تالاب بینالمللی هامون و وابستگی سنتی به منابع آب رودخانه هیرمند، همواره یکی از قطبهای کشاورزی و صیفیکاری در شمال استان سیستان و بلوچستان بوده است جالیزکاری (کاشت محصولات جالیزی شامل خربزه، هندوانه، طالبی و کدو) یکی از ارکان اقتصاد کشاورزی این منطقه است که معیشت بسیاری از کشاورزان محلی را تأمین میکند.
طبق آخرین گزارشهای رسانهای، عملیات برداشت محصولات جالیزی در هیرمند گزارش شده است. این موضوع نشاندهنده تداوم فعالیت کشاورزان منطقه علیرغم چالشهای اقلیمی و تنشهای آبی سالهای اخیر است. کشت جالیز در این منطقه با چالشهای اساسی روبروست که بر میزان و کیفیت برداشت تأثیر میگذارد، بحران منابع آبی، به دلیل نوسانات حقآبه رودخانه هیرمند، مدیریت منابع آبی برای کشتهای آببر مانند جالیز بسیار حساس است.
بسیاری از کشاورزان به دلیل محدودیت منابع آبی به سمت شیوههای نوین آبیاری یا تغییر الگوی کشت سوق داده میشوند. شرایط اقلیمی، خشکسالیهای متوالی و گردوغبار شدید در منطقه سیستان، علاوه بر کاهش بازدهی زمینها، هزینههای نگهداری و مبارزه با آفات را افزایش داده است.
بازار فروش و واسطهگری، انتقال محصولات از مزارع هیرمند به مراکز توزیع و بازارهای مصرف عمده، به دلیل فاصله زیاد با مراکز استان، با هزینههای حملونقل بالایی همراه است که در صورت نبود صنایع تبدیلی، سود اصلی محصول را بهجای کشاورز، به دست دلالان میرساند.
نکات کلیدی برای توسعه کشاورزی جالیزی در منطقه
برای بهبود وضعیت این حوزه در شهرستان هیرمند، توجه به مواردی مانند استفاده از ارقام مقاوم و استفاده از بذرهای اصلاحشدهای که نیاز آبی کمتری دارند و به خشکی و شوری خاک مقاومترند، ضروری است. توسعه کشتهای گلخانهای، انتقال کشتهای جالیزی از فضای باز به محیطهای گلخانهای میتواند ضمن کاهش چشمگیر مصرف آب، تولید را در تمام فصول امکانپذیر کرده و بازدهی را بالا ببرد.
راهاندازی مراکز بستهبندی، خشککنی یا فراوری صیفیجات در نزدیکی شهرستان هیرمند میتواند ارزش افزوده محصول را برای کشاورزان حفظ کند.
کشت جالیز در هیرمند همچنان یک فعالیت حیاتی است که همگام با شرایط اقلیمی منطقه تغییر مسیر میدهد. باوجوداینکه اخبار فعلی نشاندهنده برداشت موفق محصول است، پایداری این فعالیت در گرو مدیریت هوشمندانه منابع آب و حمایت از کشاورزان برای بهرهگیری از تکنولوژیهای مدرن کشاورزی است.
فرصت اشتغال در فصل برداشت محصولات جالیزی
سعید سرگلزایی یکی از کشاورزان فعال در مزارع جالیزی هیرمند در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «آوایهیرمند»، بیان کرد: فصل برداشت محصولات جالیزی فرصت مناسبی برای اشتغال نیروهای بومی است و بسیاری از خانوادهها از این طریق کسب درآمد میکنند.
وی افزود: برداشت محصول از ساعات اولیه صبح آغاز میشود و کشاورزان با تلاش فراوان محصولی باکیفیت را روانه بازارهای مصرف میکنند.
این کشاورز ادامه داد: در سال زراعی جاری ۸ هکتار از زمینهای کشاورزی خود را به کشت خربزه قندک، سفیدک و هندوانه از نوع چیتک، اختصاص دادهام که اکنون برداشت آن آغاز شده است.
سرگلزایی اظهار کرد: محصولات جالیزی هیرمند به دلیل شرایط آبوهوایی مناسب از کیفیت مطلوبی برخوردار هستند و میتوانند سهم مهمی در درآمد کشاورزان منطقه داشته باشند.
افزایش ۱۳۰۰ هکتاری کشت جالیزی در هیرمند
مهدی شادمان، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان هیرمند در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «آوایهیرمند»، بیان کرد: در سال زراعی ۱۴۰۵ و باتوجهبه آورد رودخانه هیرمند و جاریشدن آب در بستر شبکه انهار شهرستان، شرایط مطلوبی برای فعالیتهای کشاورزی فراهم شد و جالیزکاران این شهرستان اقدام به کشت انواع محصولات جالیزی شامل هندوانه (چیتک) و خربزه در ارقام قندک و سفیدک کردند.
وی افزود: با جاریشدن آب در رودخانه فصلی هیرمند و ورود آب به شبکه انهار و کانالهای آبرسانی شهرستان، شرایط مناسبی برای توسعه فعالیتهای کشاورزی فراهم شد و کشاورزان توانستند علاوه بر ۷۰۰ هکتار کشت زیر پلاستیکی، سطح زیر کشت محصولات جالیزی در فضای باز را نیز به یک هزار و ۳۰۰ هکتار افزایش دهند.
مدیر جهاد کشاورزی هیرمند با اشاره به اهمیت تولید محصولات جالیزی در اقتصاد منطقه تصریح کرد: محصولات تولیدی هیرمند به دلیل کیفیت مطلوب، طعم مناسب و بازارپسندی قابلتوجه، از استقبال خوبی در بازارهای مصرف برخوردار هستند و همین موضوع موجب شده است کشاورزان از محل فروش این محصولات درآمد مناسبی کسب کنند.
شادمان ادامه داد: توسعه کشت محصولات جالیزی در سال جاری علاوه بر افزایش تولید، نقش مهمی در ایجاد فرصتهای شغلی فصلی و پایدار در بخشهای کاشت، داشت، برداشت، حملونقل و عرضه محصولات کشاورزی داشته و به بهبود وضعیت اقتصادی خانوارهای روستایی کمک کرده است.
وی خاطرنشان کرد: بخش عمده محصولات جالیزی تولیدشده در شهرستان هیرمند در بازارهای محلی، مرکز استان سیستان و بلوچستان و همچنین استانهای همجوار عرضه میشود و به دلیل کیفیت مناسب، همواره موردتوجه مصرفکنندگان قرار دارد.
مدیر جهاد کشاورزی هیرمند تأکید کرد: جهاد کشاورزی شهرستان هیرمند با ارائه خدمات فنی و کارشناسی، حمایت از بهرهبرداران و برنامهریزی برای استفاده بهینه از منابع آب، در راستای توسعه پایدار بخش کشاورزی و افزایش بهرهوری تولید گام برمیدارد.
شادمان با اشاره به بازارپسندی محصولات جالیزی تولیدی هیرمند گفت: هندوانه و خربزه تولیدشده در این شهرستان به دلیل کیفیت مطلوب و استقبال مناسب مصرفکنندگان، علاوه بر تأمین نیاز بازارهای محلی، به مرکز استان و استانهای همجوار نیز عرضه میشود.
وی افزود: توسعه کشت این محصولات نقش مؤثری در ایجاد اشتغال فصلی و افزایش درآمد کشاورزان، کارگران بخش کشاورزی و فعالان حوزه حملونقل و عرضه محصولات داشته و به رونق اقتصادی و بهبود معیشت خانوارهای روستایی منطقه کمک کرده است.
برداشت محصولات جالیزی در هیرمند نشان میدهد که باوجود سالها خشکسالی و چالشهای ناشی از کمآبی، کشاورزی همچنان یکی از ظرفیتهای مهم اقتصادی این منطقه به شمار میرود. افزایش سطح زیر کشت، اشتغالزایی برای نیروهای بومی و استقبال بازار از محصولات تولیدی، نویدبخش رونق دوباره بخش کشاورزی است؛ بااینحال تداوم این روند نیازمند مدیریت پایدار منابع آب، توسعه زیرساختهای فراوری و بازاریابی و حمایت هدفمند از کشاورزان است تا تولید جالیزی در هیرمند از یک موفقیت مقطعی به یک مزیت پایدار اقتصادی تبدیل شود.
