به گزارش پایگاه خبری تحلیلی آوایهیرمند به نقل از «عصرهامون»، سیستان و بلوچستان را نمیتوان تنها با وسعت جغرافیایی، فاصله از مراکز اقتصادی کشور یا فهرست مسائل و چالشهای اجتماعی آن توصیف کرد؛ بخش مهمی از واقعیت این استان در چهره جوان نسلی نهفته است که امروز در سنین تحصیل، مهارتآموزی، ورود به بازار کار و تشکیل خانواده قرار دارد.
استانی که حدود ۷۰ درصد جمعیت آن را افراد زیر ۳۰ سال تشکیل میدهند در واقع با یک سرمایه انسانی بزرگ روبهروست سرمایهای که اگر با آموزش مناسب، مهارت کاربردی، فرصت اشتغال و امکان فعالیت اقتصادی همراه شود، میتواند از مهمترین پیشرانهای توسعه استان باشد و اگر میان این جمعیت جوان و فرصتهای واقعی زندگی و کار فاصله ایجاد شود بخشی از ظرفیت نهفته آن به جای تبدیل شدن به موتور توسعه، در معرض سرخوردگی، بیانگیزگی و آسیبهای اجتماعی قرار خواهد گرفت.
وقتی مهارتآموزی به ماموریت اجتماعی پلیس تبدیل میشود
مسئله سیستان و بلوچستان از این منظر فقط بیکاری به معنای یک شاخص اقتصادی نیست مسئله، فاصله میان ظرفیت انسانی استان و فرصتهایی است که باید متناسب با این ظرفیت ایجاد شود جوانی که سالهای مهم زندگی خود را پشت سر میگذارد اما امکان ورود به یک مسیر روشن شغلی را پیدا نمیکند، تنها با مشکل درآمد مواجه نیست احساس تعلق اقتصادی، استقلال، امید به آینده و نقشآفرینی اجتماعی او نیز تحت تاثیر قرار میگیرد.
در مقابل جوانی که حرفهای میآموزد امکان کار پیدا میکند و میتواند بخشی از هزینههای زندگی خود و خانوادهاش را تامین کند از یک فرد جویای فرصت به یک عنصر فعال در اقتصاد و جامعه تبدیل میشود.
این واقعیت در استانی که ظرفیت واحدهای صنعتی و تولیدی آن هنوز با حجم نیروی انسانی جوان و پراکنده در شهرها و مناطق مختلف تناسب کامل ندارد اهمیت بیشتری پیدا میکند.
توسعه صنعتی و ایجاد کارخانه و واحدهای بزرگ تولیدی بدون تردید از نیازهای اساسی استان است اما در کنار آن نمیتوان از ظرفیت مشاغل خرد، خدمات فنی، کسبوکارهای خانگی، صنایع دستی، فناوریهای نوین و مهارتهایی که امکان خوداشتغالی و ایجاد کسبوکارهای کوچک را فراهم میکنند غافل شد چرا که برای بسیاری از جوانان نخستین گام ورود به اقتصاد نه استخدام در یک کارخانه بزرگ بلکه یادگیری یک مهارت و تبدیل آن به یک منبع درآمد است.
از همین نقطه اهمیت راهاندازی مجتمع مهارتآموزی شهید سپهبد باقری در زاهدان نمایان میشود ارزش این اقدام را نباید فقط در ساخت یک مجموعه چهار هزار و ۵۰۰ مترمربعی، ایجاد کلاسهای آموزشی یا ظرفیت ۳۰۰ نفر در هر دوره خلاصه کرد اهمیت اصلی این مجتمع در نوع نگاهی است که پشت آن قرار دارد نگاهی که جوان را نه صرفا به عنوان مخاطب برنامههای انتظامی یا فردی در معرض آسیب بلکه به عنوان سرمایهای انسانی و اقتصادی میبیند که باید توانمند شود.
این تغییر نگاه برای یک مجموعه انتظامی معنای مهمی دارد ماموریت اصلی پلیس حفظ نظم و امنیت و مقابله با جرم است اما تجربه جوامع مختلف نشان داده است که امنیت پایدار فقط در برخورد با مجرم و کنترل پیامدهای جرم خلاصه نمیشود بلکه بخشی از امنیت در جایی ساخته میشود که جوان بتواند کار کند، خانواده از ثبات اقتصادی برخوردار باشد فرد احساس کند آینده قابل دسترس است و جامعه برای استعدادهای خود مسیر تعریف کرده باشد.
از این منظر مهارتآموزی و ایجاد فرصت اقتصادی میتواند بخشی از سیاست پیشگیری اجتماعی باشد پیشگیریای که پیش از رسیدن آسیب به مرحله جرم تلاش میکند برخی از زمینههای اجتماعی و اقتصادی آن را کاهش دهد.
در واقع ارزش رویکرد جدید فرمانده انتظامی سیستان و بلوچستان را میتوان در تغییر یک پرسش اساسی دید اینکه به جای آنکه تنها پرسیده شود چگونه با آسیب مقابله کنیم؟، این پرسش نیز مطرح شود که چگونه میتوان شرایطی ایجاد کرد که جوان کمتر در معرض آسیب قرار گیرد؟ پاسخ به این پرسش الزاما در اختیار پلیس به تنهایی نیست اما پلیس میتواند با استفاده از ظرفیت اجتماعی خود، سایر دستگاهها و نهادهای تخصصی را در یک مسیر مشترک قرار دهد.
۲۱ مهارت؛ از خیاطی تا هوش مصنوعی، از تعمیر موبایل تا کشاورزی نوین
مجتمع مهارتآموزی شهید سپهبد باقری از همین منظر اهمیت پیدا میکند زیرا آموزشهای پیشبینیشده در آن طیف متنوعی از مهارتها را شامل میشود از خیاطی، صنایع دستی و تولید محصولات خانگی مانند ترشی و خیارشور گرفته تا هوش مصنوعی، ICDL، ریزپرنده، تعمیر موبایل، برنامهنویسی، کشاورزی گلخانهای به روشهای نوین ایروپونیک، هیدروپونیک و اکوهیدروپونیک، تعمیر لوازم خانگی، وسایل گرمایشی و سرمایشی، گوهرتراشی، شارژ کپسولهای اطفای حریق، آرایشگری، امداد و نجات، برق ساختمان، تعمیر خودروهای سبک، صافکاری، تعویض روغنی، کارگاه MDF، نانوایی و پخت شیرینی.
این فهرست متنوع در حقیقت تصویری از یک نگاه چندلایه به بازار کار است همه جوانان قرار نیست یک مسیر را طی کنند و همه ظرفیتهای اشتغال نیز در کارخانههای بزرگ خلاصه نمیشود بخشی از اقتصاد آینده استان میتواند بر پایه مهارتهای فنی و خدماتی، بخشی بر پایه کسبوکارهای کوچک و خانگی، بخشی بر پایه ظرفیتهای صنایع دستی و گردشگری و بخشی نیز بر پایه فناوریهای جدید شکل بگیرد.
بنابراین قرار دادن مهارتهای سنتی در کنار فناوریهایی مانند هوش مصنوعی و ریزپرندهها نشان میدهد هدف فقط آموزش یک حرفه نیست بلکه تلاش برای باز کردن طیفی از مسیرهای ورود جوانان به اقتصاد است.
همکاری سازمان فنی و حرفهای، جهاد کشاورزی، میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و جمعیت هلال احمر نیز از همین جهت اهمیت دارد مهارتآموزی زمانی میتواند اثر اجتماعی خود را نشان دهد که از حالت جزیرهای خارج شود و آموزش با نیاز واقعی منطقه پیوند بخورد.
جهاد کشاورزی میتواند ظرفیتهای کشاورزی نوین را به آموزش متصل کند، میراث فرهنگی و صنایع دستی میتواند مسیر تبدیل هنر و تولید محلی به درآمد را تقویت کند، فنی و حرفهای میتواند آموزش تخصصی و استاندارد را پشتیبانی کند و هلال احمر میتواند در حوزه امداد و نجات نقش تخصصی خود را ایفا کند.
اما نقطه مهمتر اتصال مهارت به اشتغال است اگر جوانی دورهای را طی کند و در پایان تنها یک گواهینامه دریافت کند هدف اصلی محقق نشده است.
ارزش واقعی این طرح زمانی آشکار میشود که آموزش های رایگان با ابزار کار، سرمایه اولیه، مشاوره، مجوز، بازار فروش و در نهایت درآمد پایدار منتهی شود به بیان دیگر مسیر مطلوب باید از استعدادیابی آغاز شود به مهارتآموزی برسد، از مهارت به کارآفرینی عبور کند و در نهایت به اشتغال پایدار ختم شود.
از این منظر ظرفیت آموزش همزمان ۳۰۰ جوان نیز فقط یک عدد نیست؛ ۳۰۰ نفر در هر دوره یعنی ۳۰۰ فرصت برای تغییر مسیر زندگی، مشروط بر اینکه حلقههای پس از آموزش نیز شکل بگیرد.
اگر بخشی از این افراد بتوانند برای خود کسبوکاری راهاندازی کنند و حتی هر یک چند نفر دیگر را به کار بگیرند، اثر طرح از ظرفیت اسمی مرکز فراتر خواهد رفت و به تدریج یک زنجیره اشتغال محلی شکل میگیرد.
این موضوع در سیستان و بلوچستان اهمیت مضاعف دارد زیرا در بسیاری از مناطق استان، جوانان به سرمایه اولیه برای راهاندازی کسبوکارهای بزرگ دسترسی ندارند اما میتوانند با یک مهارت، ابزار کار و سرمایهای محدود وارد بازار خدمات یا تولید شوند.
یک تعمیرکار موبایل، برقکار ساختمان، مکانیک، خیاط، نانوا، شیرینیپز، تولیدکننده صنایع دستی یا متخصص کشاورزی نوین الزاما برای آغاز فعالیت خود به یک کارخانه بزرگ نیاز ندارد او به مهارت، ابزار، بازار و حمایت اولیه نیاز دارد.
اینجاست که مهارتآموزی میتواند از یک برنامه آموزشی به یک سیاست توانمندسازی اقتصادی تبدیل شود؛ توانمندسازی اقتصادی یعنی فرد فقط کمک دریافت نکند بلکه توانایی تولید درآمد پیدا کند تفاوت این دو رویکرد بسیار مهم است زیرا کمک ممکن است یک نیاز امروز را پاسخ دهد اما مهارت میتواند امکان پاسخگویی به نیازهای سالهای آینده را نیز فراهم کند.
از سوی دیگر نباید همه آسیبهای اجتماعی را به فقر یا بیکاری تقلیل داد عوامل فرهنگی، خانوادگی، آموزشی، محیطی و فردی نیز در شکلگیری آسیبها نقش دارند با این حال بیکاری، بیمهارتی، نبود درآمد و احساس بیآیندگی میتوانند آسیبپذیری بخشی از جامعه را افزایش دهند بنابراین ایجاد فرصت شغلی و توانمندسازی اقتصادی را باید یکی از حلقههای مهم پیشگیری اجتماعی دانست نه تنها حلقه آن.
از همین منظر تصمیم برای توسعه تجربه مهارتآموزی به شیرآباد نیز قابل توجه است؛ اگر قرار است سیاست اجتماعی اثر واقعی داشته باشد، باید به مناطقی برسد که فاصله آنها با فرصت بیشتر است.
مهارتآموزی؛ رویکرد تازه پلیس برای کاهش آسیبها
سردار محمدرضا اسحاقی فرمانده انتظامی سیستان و بلوچستان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: انتقال مرکز مهارتآموزی به مناطق حاشیهای در واقع انتقال فرصت به جایی است که جوانان آن بیش از دیگران به فرصت نیاز دارند چنین اقدامی میتواند این پیام را منتقل کند که حاشیه شهر حاشیه فرصت نیست و جوان ساکن این مناطق نیز باید امکان دسترسی به آموزش، مهارت و مسیر اشتغال را داشته باشد.
وی افزود: در این میان یک نکته اساسی وجود دارد و آن اینکه پلیس قرار نیست جای دستگاههای اقتصادی و متولیان اشتغال را بگیرد؛ نقش ارزشمند پلیس در این طرح استفاده از ظرفیت خود برای قرار گرفتن در کنار دستگاههای تخصصی و کمک به شکلگیری یک زنجیره پیشگیری اجتماعی است.
اسحاقی ادامه داد: اگر این همکاری نهادی استمرار پیدا کند، مجتمع مهارتآموزی میتواند به محلی برای همافزایی دستگاهها تبن مهارتآموزی حدود ۳۰۰ نفر از جوانان استان در این مجموعه فراهم شده است و هدف اصلی آن است که آموزشها صرفا به انتقال دانش نظری محدود نشود، بلکه مهارتهایی ارائه شود که قابلیت استفاده در زندگی حرفهای و ورود مستقیم افراد به عرصه اشتغال را داشته باشد.
وی تاکید کرد: یکی از مهمترین اهداف ایجاد این مجتمع فراهم کردن زمینهای برای شناسایی استعدادها، ارتقای مهارتهای فنی و حرفهای و هدایت صحیح جوانان به سمت مشاغل متناسب با توانمندیها و نیازهای بازار است چرا که هر اندازه افراد جامعه به سمت کسب مهارت و شغل پایدار هدایت شوند زمینه برای افزایش نشاط اجتماعی، تقویت بنیان اقتصادی خانوادهها و کاهش آسیبها و مسائل اجتماعی نیز بیشتر فراهم خواهد شد.
فرمانده انتظامی سیستان و بلوچستان با اشاره به تجربه موفق نخستین مجتمع مهارتآموزی استان اظهار کرد: استقبال و نتایج بهدستآمده از فعالیت این مجموعه نشان داده است که مهارتآموزی و توانمندسازی جوانان میتواند یکی از مسیرهای موثر برای پیشگیری از بسیاری از آسیبها و معضلات اجتماعی باشد بر همین اساس ستاد انتظامی استان درصدد است با استفاده از این تجربه دومین مجتمع مهارتی را نیز در منطقه حاشیهای زاهدان یعنی شیرآباد راه اندازی کند.
انتهای خبر
