به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «آوایهیرمند»، روستای ملاعلی، یکی از روستاهای بخش قرقری شهرستان هیرمند، سالها بهعنوان مرکز مهم تولید صنایعدستی مبتنی بر نی و خولک شناخته میشد. این محصولات نه تنها هویت فرهنگی منطقه سیستان را حفظ میکردند، بلکه منبع اصلی درآمد بسیاری از خانوادهها بودند. با این حال، خشکسالیهای پیدرپی و خشک شدن دریاچه هامون، شرایط را برای هنرمندان و فعالان صنایعدستی این روستا دشوار کرده است.
پیشتر مردم محلی از نی و خولک برداشت شده از حاشیه دریاچه هامون برای تولید پردههای سنتی، خولک و سایر محصولات استفاده میکردند. این صنایع نه تنها اقتصاد خانوارها را تامین میکرد، بلکه بخشی از فرهنگ و هنر سنتی منطقه را حفظ میکرد. اما امروز، کمبود نی در منطقه موجب شده هنرمندان مجبور باشند مواد اولیه را از استانهای دیگر، بهویژه گلستان، وارد کنند؛ موضوعی که هزینههای تولید را به شدت افزایش داده و فشار اقتصادی زیادی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
فاطمه احمدی، یکی از بانوان فعال در حوزه پردهبافی روستا، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «آویهیرمند»، گفت: پردهبافی برای ما فقط یک شغل نیست، بلکه بخشی از هویت و زندگی روزمرهمان است. با تکیه بر تجربه نسلهای گذشته و هنر دست، تلاش میکنیم این هنر اصیل را زنده نگه داریم و محصولاتی با کیفیت و ماندگار به مردم ارائه دهیم.»
زهرا رستمی یکی از بانوان فعال در زمینه پردهبافی روستا، در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «آوایهیرمند»، گفت: قبلاً نی را بهصورت رایگان یا با هزینه کم از کنار دریاچه جمع میکردیم، اما حالا باید کیلومترها دورتر برویم یا آن را از استانهای دیگر بخریم. این هزینهها باعث شده دیگر نتوانیم با همان کیفیت و قیمت قبلی محصولات را تولید کنیم.»
احمد افتخاری یکی دیگر از شهروندان بیان کرد: سالهاست با این هنر زندگی میکنیم، اما اکنون بسیاری از همکاران ما به دلیل کمبود مواد اولیه و افزایش هزینهها، یا فعالیت خود را کاهش دادهاند یا به فکر ترک روستا و مهاجرت به شهرها هستند.
مردم محلی و فعالان صنایعدستی معتقدند که اگر حمایتهای ویژهای از طرف نهادهای مسئول انجام شود، میتوان بار دیگر تولید صنایعدستی روستا را رونق داد و اشتغال پایدار در منطقه ایجاد کرد. آنها همچنین بر اهمیت حفظ هنرهای سنتی و انتقال آن به نسلهای آینده تأکید دارند.
مردم محلی امیدوارند که این اقدامات در کوتاهمدت و بلندمدت بتواند مسیر احیای صنایعدستی و توسعه اقتصادی روستا را هموار کند. آنها معتقدند که حمایت مسئولان و اجرای طرحهای عملیاتی میتواند هنر و فرهنگ سنتی منطقه را حفظ کرده و شرایط زندگی و درآمد خانوارها را بهبود بخشد.
با توجه به اهمیت صنایعدستی در روستاهای سیستان، تمرکز بر برنامههای حمایتی و همکاری با نهادهای دولتی و بخش خصوصی، میتواند الگویی موفق برای دیگر مناطق دارای ظرفیتهای مشابه باشد. رونق صنایعدستی نه تنها موجب رشد اقتصادی میشود، بلکه هویت فرهنگی روستا را نیز حفظ کرده و نقش مهمی در توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی مردم محلی دارد.
خشکسالی، تولید صنایعدستی ملاعلی را تهدید میکند
مهدی پودینه، مدیر میراث فرهنگی و گردشگری هیرمند، در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «آوایهیرمند»، با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و بومی روستای ملاعلی بیان کرد: این روستا به دلیل همجواری با دریاچه هامون، در سالهای گذشته یکی از مراکز مهم تولید نی و خولک در منطقه سیستان بوده است. مردم با برداشت نی از حاشیه دریاچه به فعالیتهای سنتی مشغول بودند و این صنایع هم هویت فرهنگی منطقه را حفظ میکرد و هم منبع درآمد خانوارها بود.
وی با تأکید بر مشکلات کنونی افزود: با خشک شدن دریاچه هامون، دسترسی به نی به شدت محدود شده و هنرمندان ناچار هستند مواد اولیه خود را از استانهای دیگر وارد کنند. هزینههای بالای حملونقل، فشار اقتصادی زیادی بر تولیدکنندگان وارد کرده و قیمت تمامشده محصولات صنایعدستی را افزایش داده است.
مدیر میراث فرهنگی شهرستان هیرمند راهکارهای مختلفی برای برونرفت از این وضعیت پیشنهاد کرد و گفت: با توجه به موقعیت مرزی هیرمند و همجواری با افغانستان و همچنین وجود منابع نی در آن کشور، این امکان وجود دارد که از طریق مرز، نی مورد نیاز هنرمندان منطقه با هزینه کمتر وارد شود. این اقدام میتواند بخشی از مشکلات تأمین مواد اولیه را برطرف کند و فشار اقتصادی بر هنرمندان را کاهش دهد.
پودینه تصریح کرد: تحقق این موضوع میتواند به کاهش هزینه تولید پردههای سنتی و سایر محصولات صنایعدستی کمک کند و زمینه را برای افزایش تولید، حفظ اشتغال موجود و حتی ایجاد فرصتهای شغلی جدید فراهم آورد.
وی همچنین تأکید کرد: حمایت از صنایعدستی بومی، بهویژه در شرایط خشکسالی، نقش مهمی در تقویت اقتصاد محلی و بهبود معیشت خانوارها دارد و میتواند از مهاجرت روستاییان به شهرها جلوگیری کند.
مدیر میراث فرهنگی شهرستان هیرمند افزود: اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان هیرمند در تلاش است با همکاری دستگاههای مرتبط، زمینه لازم برای تأمین پایدار مواد اولیه و حمایت از هنرمندان صنایعدستی فراهم شود و ظرفیتهای فرهنگی و اقتصادی روستاهای بخش قرقری، به ویژه روستای ملاعلی، احیا شود.
وی گفت: برنامههای آموزشی و توانمندسازی هنرمندان، ایجاد بازارهای فروش محصولات، و کاهش هزینههای تولید از جمله راهکارهای اساسی برای رونق صنایعدستی در این منطقه است.
انتهای خبر/
