به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «آوایهیرمند»، در روزهایی که سایه جنگ بر زندگی مردم سنگینی میکند، توجه به سلامت روان به یکی از اولویتهای اساسی تبدیل شده است؛ موضوعی که در کنار عوامل مختلف، تغذیه سالم بهعنوان یک عنصر کلیدی و کمتر دیدهشده، نقش تعیینکنندهای در آن ایفا میکند. بررسیها نشان میدهد آنچه افراد در این شرایط مصرف میکنند، میتواند بهطور مستقیم بر میزان اضطراب، استرس و حتی کیفیت تصمیمگیری آنان تأثیر بگذارد.
در شرایط بحرانی، بدن انسان با فشارهای مضاعف جسمی و روانی مواجه میشود و نیاز به دریافت مواد مغذی بیش از گذشته احساس میشود. در چنین وضعیتی، انتخاب آگاهانه مواد غذایی و پایبندی به یک الگوی تغذیهای متعادل میتواند به کاهش تنشهای روحی و ایجاد ثبات روانی در میان افراد جامعه کمک کند.
در همین حال، تغییر الگوی تغذیه در شرایط بحران به یکی از چالشهای مهم تبدیل میشود. کاهش دسترسی به مواد غذایی تازه و افزایش مصرف غذاهای آماده و فرآوریشده، میتواند سلامت روان را با تهدید جدی مواجه کند. این نوع غذاها معمولاً دارای قند، نمک و چربی بالا هستند و مصرف مداوم آنها با افزایش اضطراب، بیقراری و نوسانات خلقی همراه است.
از سوی دیگر، بینظمی در وعدههای غذایی که اغلب در شرایط استرسزا رخ میدهد، میتواند تأثیرات منفی بر عملکرد ذهنی و جسمی افراد داشته باشد. حذف وعدههای غذایی یا پرخوری ناشی از فشار روانی، هر دو میتوانند تعادل بدن را برهم زده و سطح انرژی و تمرکز را کاهش دهند. در مقابل، داشتن برنامه غذایی منظم و متعادل به بدن کمک میکند تا در شرایط سخت، عملکرد پایدارتری داشته باشد.
نقش نوشیدنیها نیز در این میان قابل توجه است. مصرف بیش از حد نوشیدنیهای کافئیندار مانند قهوه و چای پررنگ میتواند باعث افزایش تپش قلب، اضطراب و اختلال در خواب شود. در مقابل، مصرف آب کافی و استفاده از دمنوشهای گیاهی میتواند به ایجاد آرامش و بهبود وضعیت روانی کمک کند.
علاوه بر این، تغذیه مناسب در تقویت سیستم ایمنی بدن نیز نقش مهمی دارد. در شرایط بحران که احتمال بروز بیماریها افزایش مییابد، داشتن یک رژیم غذایی سالم میتواند بهعنوان یک عامل پیشگیرانه عمل کرده و از بروز مشکلات جسمی و در نتیجه تشدید نگرانیهای روانی جلوگیری کند.
کارشناسان تأکید دارند که در کنار اقدامات حمایتی و روانی، توجه به تغذیه باید بهعنوان یک راهکار ساده، در دسترس و مؤثر مورد توجه قرار گیرد. اطلاعرسانی صحیح و آموزش عمومی درباره اصول تغذیه سالم در شرایط بحرانی میتواند نقش مهمی در ارتقای سلامت عمومی جامعه ایفا کند.
تغذیه؛ سپر پنهان سلامت روان در شرایط بحران و جنگ
ساناز نورا، مشاور تغذیه در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «آوایهیرمند»، با اشاره به فشارهای روانی ناشی از شرایط جنگی و بحرانهای مشابه، بیان کرد: این شرایط میتواند موجب افزایش استرس، اضطراب و افسردگی در میان کودکان، بزرگسالان و سالمندان شود، اما تغذیه مناسب میتواند بهعنوان یک عامل حمایتی مهم در کاهش این آسیبها عمل کند.
وی افزود: بسیاری از مواد مغذی نقش مستقیمی در تنظیم عملکرد سیستم عصبی و تولید انتقالدهندههای عصبی دارند و به همین دلیل، با بهبود خلقوخو، افزایش احساس آرامش و کاهش اضطراب مرتبط هستند.
این مشاور تغذیه با اشاره به مواد غذایی مؤثر در کاهش استرس بیان کرد: منابع حاوی تریپتوفان مانند لبنیات، تخممرغ، موز، مغزها و گوشت بوقلمون، با افزایش تولید سروتونین به بهبود خلقوخو کمک میکنند. همچنین اسیدهای چرب امگا۳ موجود در ماهی و گردو، با کاهش التهاب عصبی، نقش مهمی در ارتقای عملکرد مغز دارند.
نورا ادامه داد: منیزیم موجود در سبزیجات برگ سبز، مغزها و غلات کامل در آرامسازی سیستم عصبی مؤثر است و ویتامینهای گروه B بهویژه B6، B12 و فولات نیز در کاهش خستگی ذهنی و استرس نقش دارند.
وی با ارائه توصیههایی برای حفظ سلامت در شرایط بحران تصریح کرد: افراد باید وعدههای غذایی منظم داشته و از میانوعدههای سالم استفاده کنند و مصرف غذاهای پرقند و فرآوریشده را کاهش دهند. همچنین در بزرگسالان، محدود کردن مصرف کافئین و قندهای ساده ضروری است.
این مشاور تغذیه تأکید کرد: در شرایط بحرانی باید از مصرف مواد غذایی که دچار تغییر رنگ، بو یا ظاهر شدهاند یا بستهبندی آنها آسیب دیده است، خودداری شود و به تاریخ تولید و انقضا توجه ویژهای داشت. همچنین استفاده از کنسروهای آسیبدیده بههیچوجه توصیه نمیشود.
نورا خاطرنشان کرد: نگهداری صحیح آب معدنی، بهویژه دور از نور مستقیم خورشید، اهمیت دارد. وی در پایان درباره مصرف مکملها گفت: زنان باردار باید روزانه مکملهایی مانند آهن، اسید فولیک، مولتیویتامین حاوی ید و ویتامین D ( دوز ۱۰۰۰ واحدی ) دریافت کنند و مصرف ماهانه ویتامین D با دوز ۵۰ هزار واحدی نیز برای نوجوانان، جوانان، میانسالان و سالمندان ضروری است.
ارتباط تغذیه با کیفیت خواب و تابآوری
زهرا شهرکی پژوهشگر در حوزه سلامت روان، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «آوایهیرمند»، بیان کرد: فراتر از مواد مغذی شناختهشده، تحقیقات اخیر نشاندهنده نقش حیاتی میکروبیوم روده (مجموعه باکتریهای مفید و مضر در دستگاه گوارش) در تنظیم خلقوخو و پاسخ به استرس است. در شرایط بحرانی، استرس مزمن میتواند تعادل این میکروبیوم را به شدت برهم بزند و منجر به افزایش التهاب در بدن و مغز شود.
وی افزود: برای مقابله با این وضعیت، توصیه میشود بر مصرف غذاهای پریبیوتیک (مانند سیر، پیاز، ترهفرنگی، مارچوبه، و سیب) که غذای باکتریهای مفید روده هستند، و غذاهای پروبیوتیک (مانند ماست، کفیر، ترشیجات تخمیری غیرپاستوریزه و نان خمیرترش) که حاوی باکتریهای زنده مفیدند، تمرکز بیشتری شود. این اقدامات میتواند به ترمیم و تقویت سد دفاعی روده و کاهش اثرات مخرب استرس بر سلامت روان کمک کند.
شهرکی همچنین به ارتباط تغذیه با کیفیت خواب و تابآوری اشاره کر د و گفتک کمبود برخی مواد مغذی مانند منیزیم و ملاتونین (هورمون تنظیمکننده خواب) میتواند منجر به اختلالات خواب شود که خود تشدیدکننده اضطراب و کاهش دهنده توانایی فرد برای مقابله با بحران است. مصرف متعادل موز، گردو، آلبالو و غلات کامل که منابع خوبی از این مواد هستند، میتواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند.
وی عنوان کرد: تابآوری روانی صرفاً یک ویژگی ذاتی نیست، بلکه با تغذیه نیز قابل تقویت است. رژیم غذایی سرشار از آنتیاکسیدانها (موجود در میوهها و سبزیجات رنگارنگ، چای سبز و شکلات تلخ) و همچنین چربیهای سالم (از منابعی چون آووکادو، روغن زیتون و ماهیهای چرب) به محافظت از سلولهای مغزی در برابر آسیبهای ناشی از استرس اکسیداتیو کمک کرده و ظرفیت فرد برای بازیابی و سازگاری با شرایط سخت را افزایش میدهد.
تغذیه سالم در شرایط بحرانی، فراتر از تأمین انرژی، به مثابه یک استراتژی حمایتی برای حفظ سلامت روان، تقویت تابآوری و افزایش توانایی افراد برای عبور از سختیها عمل میکند. توجه به این بعد مهم میتواند تفاوت قابل توجهی در کیفیت زندگی افراد در بحرانها ایجاد کند.
تغذیه سالم همچون سپری پنهان، در برابر آسیبهای روانی ناشی از بحران و جنگ عمل میکند؛ عاملی که با وجود سادگی، میتواند نقش مهمی در حفظ آرامش، افزایش تابآوری و بهبود کیفیت زندگی افراد در سختترین شرایط ایفا کند.
انتهای خبر/
